ملاحظاتی جامعه‌شناختی در باب بانک‌‌های زیستی انسانی مقدمه: بانک زیستی پدیدۀ نوینی است که علاوه بر ابعاد اقتصادی، اخلاقی، علمی و حقوقی، ابعاد اجتماعی نیز دارد؛ زیرا به‌شدت وابسته به جامعه است و پژوهش جامع دربارۀ این پدیده مستلزم بررسی آثار جامعه‌شناختی آن است. به‌منظور تحلیل این آثار، عوامل مؤثر بر افزایش یا کاهش اعتماد و مشارکت گروه‌های سنی، جمعیتی و جنسیتی مختلف در فرآیند اهدای نمونه و شرکت در پژوهش‌های بانک زیستی مورد بررسی قرار می‌گیرد. روش‌ها: با مرور ادبیات موجود در حوزۀ جامعه‌شناسی و بهره‌گیری از نتایج حاصل از پژوهش‌های میدانی، مانند پژوهش‌هایی که در سال‌های 2007 و 2013 در آمریکا انجام شد و پژوهش BBMRI که در سال 2010 در کشورهای هلند، انگلستان، اتریش، یونان، فنلاند و فرانسه صورت گرفت، میزان مشارکت و اعتماد اجتماعی، در پنج محور محرمانگی، بازگشت منافع، رضایت آگاهانه، مدل ادارۀ بانک زیستی و تبعیض‌های اجتماعی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. نتایج: میزان اعتماد و مشارکت مردم در محورهای مورد بحث، با توجه به متغیرهایی مانند منطقۀ جغرافیایی، نوع باورهای مردم، فرهنگ، سنت، جنسیت، سن، طبقۀ اجتماعی و نژاد، از جامعه‌ای به جامعۀ دیگر متفاوت و بنابراین جلب اعتماد آنان مستلزم به‌کارگیری روش‌های مختلف است. نتیجه‌گیری: افزایش مشارکت مردمی در پژوهش‌های بانک زیستی مستلزم افزایش مشارکت مطلوب اجتماعی است. هم‌چنین لازم است شرکت‌کنندگان اطمینان حاصل کنند که نخست، حریم خصوصی آنها حفظ می‌شود؛ دوم، رضایت آنها در طول پژوهش اخذ می‌شود؛ سوم، در ازای اهدای نمونه منافعی دریافت می‌کنند؛ چهارم، نهاد اداره‌کنندۀ بانک زیستی مورد اعتماد است؛ پنجم، بین گروه‌های مختلف، هیچ تبعیضی وجود ندارد. Background: Biobank is a new phenomenon that besides economic, moral, scientific and legal aspects is also socially important. This is due to its connection to the society, which necessitates doing researches about its social dimensions. To elaborate these dimensions, effective elements on either increase or decrease of trust and contribution of various age and sex groups in the donation process were surveyed in this study. Methods: After reviewing the literature regarding social aspects of biobanks and taking the advantage of practical researches (Like the ones conducted in 2010 in Netherlands, England, Austria, Greece and BBMRI reports of 2007 and 2013 in United States, Finland and France), the amount of contributions and social trust in five dimensions of confidentiality, interests sharing, informed consent, biobank governance and social discriminations was evaluated. Results: Parameters like geographical region, public beliefs, culture, tradition, gender, age, social class and race, public trust and contribution in the five mentioned dimensions vary between societies and require implementation of different strategies. Conclusion: Increasing public trust in biobanks researches requires effective social contribution. Furthermore, the first prerequisite is that participants should be assured their privacy is respected. Secondly, participants should provide informed consent to every step of the research. Third, they receive something in exchange of their sample. Forth, the governing institution of biobank should be trustworthy. Fifth, there must be no discrimination between different groups. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 69 84 http://ijbmle.ir/fa/articles/18 http://ijbmle.ir/storage/articles/18/ملاحظاتی-جامعه-شناختی-در-باب-بانک-های-زیستی-انسانی.pdf Bahareh Arab بهاره عرب Ph.D., Candidate of Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران No 43