fa 2676-6620 2676-6620 gregorian 2020 01 18 1 2 online 1 fulltext

سخن سردبیر Biomedical law and ethics belongs to the "normative" field. In this branch, it is aimed to bring about a morally or legally desired situation, rather than to merely describe what exists out there. We leave aside the differences between biomedical law and biomedical ethics, with which we should deal in another occasion, but the common aspect of these two sub-fields, in addition to being normative, is that they are limited to important limits. These limits function in a very useful way, and understanding and utilising them shall very much add to the potentiality of biomedical law and ethics. One of the limits derives from the subject matter of this field. Data put forth by bio sciences and technologies are all "is" statements. Bio sciences and technologies belong to this possible world. All scholars of this area endeavour to provide us with a correct and true description of what exists in the outside world, and employ the reality to their service. Law and ethics cannot and should not ignore scientific and technological "data" of this area, the same as those of any other area, since the least harm that would be inflicted on them is that their commands and recommendations would turn inefficient. On the other hand, biomedical law and ethics addresses human beings. Even in those discussions where the subject matter relates to animals and the nature, addressees are still human beings. Indeed, here the desired attitude toward and behaviour of human beings with animals and the nature also form the subject matter. Therefore, bio sciences and technologies have given and still are giving rise to problems in the human life for which biomedical law and ethics seeks solutions. Nevertheless, human beings are themselves extremely complicated members of this possible world. Guidance and directing such beings requires a profound and precise knowledge on them. This knowledge is provided by such disciplines as philosophy, history, sociology, psychology and economics. They all present "is" statements, they seek to provide precise and true description of various dimensions of the human being. Not only shall those analyses and rules provided by biomedical law and ethics which are not produced on the basis of close-to-truth characterisations of the "human being" encountering consequences of bio sciences and technologies not be effective, they cannot progressively direct human beings in such a risky and costly confrontation. Biomedical law and ethics are limited but beautiful. Normative rules of this field may find a human meaning and desired direction in the context and web of "is"-oriented data. Laying bare the limits of this filed by scholars of the mentioned disciplines shall be equal to a discovery of "dynamics" of biomedical law and ethics. Accordingly, we hope and await researches by scholars of those disciplines on normative claims of biomedical law and ethics. What are opinions and evaluations of sociologists, anthropologists, population study scholars, psychologists, social psychologists, historians, economists, philosophers and the like on claims put forward in biomedical law and ethics, and in general on the multifaceted relationship between biomedical law and ethics, on the one hand, and human beings and their surrounding possible world on the other? مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 1 1 http://ijbmle.ir/fa/articles/10 http://ijbmle.ir/storage/articles/10/سخن-سردبیر.pdf Mohammad Rasekh محمد راسخ Professor at faculty of Law, Shahid Beheshti University استاد دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی rasekh.m@gmail.com Yes 18 Mohammad Jalal Abbasi Shavazi محمدجلال عباسی شوازی Professor at Department of Demography, University of Tehran استاد جمعیت‌شناسی دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران No 27

صدور گواهی ولادت برای کودکان متولد از روش‌های کمک‌باروری با مداخلۀ ثالث (بازنگری در تکالیف مراکز درمانی و پزشکان در اعلام واقعۀ ولادت) مقدمه: گره‌ها و پرسش‌های برخاسته از لایه‌های مختلف زندگی اجتماعی انسان اغلب پیشاپیشِ پاسخ‌های حقوقی حرکت می‌کنند و چنین نیست که برای هر مسئله‌ای در عالم حقوق پاسخی از پیش ‌‌‌معلوم وجود داشته باشد. اینجاست که «تدبیر» حقوقی نقش می‌آفریند و مجریان را در مقام اجرا بر آن می‌دارد که پاسخی مقتضی به این چالش‌ها بدهند و البته این پاسخ نمی‌تواند و به عبارت دقیق‌تر، نباید از چارچوب قوانین و مقررات موجود، منطق حقوقی و لوازم و اقتضائات زیست اجتماعی خارج شود. موضوع بارداری با مداخلۀ ثالث از مصادیقی است که نظام حقوقی کشورهای مختلف را بر آن داشته است که پاسخی روشن به مسائل و دغدغه‌های آن بدهند. با تمام این تلاش‌ها، قانون، آنگونه که نوشته شده و قانونگذار اراده کرده، اجرا نمی‌شود. این مقاله بر آن است که مشکل زوجین نابارور و مراکز درمان ناباروری را که ناشی از اجرای نادرست قوانین از سوی مراکز درمانی یا پزشک در مقام اعلام واقعة ولادت و ثبت احوال، در مقام مرجع صادرکنندۀ شناسنامه است، برسد. روش‌ها: این مقاله مبتنی بر مطالعۀ توصیفی- تحلیلی است. در قسمت توصیفی، قوانین و مقررات موجود در نظام حقوقی ایران و اصول اخلاقی بررسی شده‌اند. نتایج: اصول اخلاقی و مواد قانونی متعددی وجود دارند که نشان می‌دهند پزشک یا مرکز درمانیِ مسئول اعلام واقعۀ ولادت تکلیفی به اعلام شیوۀ ولات ندارد. نتیجه‌گیری: اقدام مرکز درمانی یا پزشک در اعلام شیوۀ بارداری، افزون بر اعلام واقعۀ ولادت، اقدامی فراقانونی و غیراخلاقی است. Background: The questions and ambiguities that arise from different layers of human social life often surpass the legal answers since there is not any predeter-mined solution for any legal case in advance in the law field. It is here that legal "wisdom" plays a role in enforcing executives to respond appropriately to these challenges, and, of course such response cannot, and more precisely, should not infringe the existing laws and regulations, legal logic, and social life require-ments. The issue of pregnancy through third-party intervention is one of many instances in which the legal system in different countries has sought to give a clear answer to ensuing problems and concerns. With all the efforts and con-siderations, the law is not implemented in line with what the legislator has written and willed. This article seeks to address the problem of infertile couples and infertility treatment centers originated from incorrect enforcement of law by the physicians or treatment centers as the authorities to declare birth event and National Organization for Civil Registration as the authority accountable for birth certificate issuance. Methods: This article is based on a descriptive-analytical study. In the descriptive section, the laws and regulations in the Iranian legal system and ethics are discussed. Results: There are numerous ethical principles and legal provisions that indicate the physician or health care provider responsible for birth nnouncement has no obligation to declare the fertility treatment method. Conclusion: The action taken by the health care provider or physician to declare fertility treatment method, beyond declaring the birth event, is an extrajudicial and immoral act. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 2 11 http://ijbmle.ir/fa/articles/11 http://ijbmle.ir/storage/articles/11/صدور-گواهی-ولادت-برای-کودکان-متولد-از-روش-های-کمک-باروری-با-مداخلۀ-ثالث-بازنگری-در-تکالیف-مراکز-درمانی-و-پزشکان-در-اعلام-واقعۀ-ولادت.pdf Kosar Enjelas کوثر انجلاس Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مرکز تحقیقات ریزفناوری زیستی، پژوهشکدۀ فناوری‌های نوین علوم پزشکی جهاددانشگاهی- ابن‌سینا، تهران، ایران No 28 Soheila Ansaripour سهیلا انصاری‌پور Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مرکز تحقیقات ریزفناوری زیستی، پژوهشکدۀ فناوری‌های نوین علوم پزشکی جهاددانشگاهی- ابن‌سینا، تهران، ایران No 29 Alireza Milanifar علیرضا میلانی‌فر Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مرکز تحقیقات ریزفناوری زیستی، پژوهشکدۀ فناوری‌های نوین علوم پزشکی جهاددانشگاهی- ابن‌سینا، تهران، ایران milanifar@avicenna.ac.ir Yes 30

تجربیات اعضای تیم درمان در استفاده از دروغ های درمانی مصلحت آمیز در فرآیند مراقبت اخلاقی از بیماران مقدمه: ارائۀ تمامی حقیقت درمان یک اصل اخلاقی و جزء حقوق اصلی بیماران است. گاهی در شرایطی خاص اعضای تیم درمان در موقعیتی قرار می‌گیرند که ناچار به گفتنِ دروغی مصلحت‌آمیز می‌شوند. مطالعۀ حاضر با هدف تحلیل تجربیات مراقبت‌کنندگان دربارۀ گفتنِ دروغ مصلحت‌آمیز در شرایط خاصِ مراقبت از بیمار صورت گرفت. روش‌ها: این مطالعه تحقیقی کیفی (تحلیل محتوا) است. جامعۀ پژوهش را چهارده نفر از اعضای تیم درمان شاغل در بیمارستان‌های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران تشکیل می‌دهند. داد‌ه‌ها به شیوۀ مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته، در دو گروه کانونی و بر اساس تجارب واقعی ارائه‌دهندگان از گفتن دروغ مصلحت‌آمیز در فرآیند مراقبت از بیمار جمع‌آوري شد. فرایند تحلیل داده‌ها با توجه به مراحل پیشنهادي گرانهیم و لاندمن انجام شد. جهت اطمینان از صحت و پایایی داده‌ها از معیارهای لینکن و گوبا استفاده شد. نتایج: از تجزیه‌ و ‌تحلیل داده‌های مصاحبه 420 کد اولیه، 10 طبقه و 3 درون‌مایۀ اصلی به‌دست آمد. درون‌مایه‌های حاصل‌شده عبارتند از: شرایط خاص توجیه‌کنندۀ دروغ مصلحت‌آمیز، دلایل روی‌آوردن به دروغ مصلحت‌آمیز و راهکارهای اجتناب از دروغ مصلحت‌آمیز. نتیجه‌گیری: گفتن حقیقت به بیمار باید اصلی اخلاقی در نظر گرفته شود. چگونگی آماده‌سازی بیمار جهت شنیدن حقایق، نحوۀ بیان حقایق و نحوۀ برخورد با واکنش‌های متفاوت بیماران از جمله مسائل مهمی هستند که باید به آنها توجه شود. Background: Unfolding the whole truth in treatment is an ethical principle and an essential part of patients' rights. Sometimes, under certain circumstances, members of the treatment team find themselves in a plight where they are forced to lie or tell white lies. The purpose of this study was to analyze the experiences of treatment team about telling white lies in specific patient care conditions. Methods: The present study is a qualitative one (content analysis). The study sample consisted of 14 members of the treatment team working in hospitals affiliated to Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. The data were collected through in-depth and semi-structured interviews in two focus groups and based on the actual experiences of treatment team regarding white lies in the patient care process. The process of data analysis was performed according to the proposed steps of Graneheim and Lundman. To ensure the validity and reliability of the data, Lincoln and Guba paradigm was applied. Results: The analysis of data yielded 420 primary codes, 10 categories, and 3 main themes. The resulting themes included specific circumstances justifying the need to tell white lies, reasons for white lying, and the strategies to circumvent such lies. Conclusion: Unfolding the truth must be considered an ethical principle. However, the point at issue and the main challenge is providing the conditions to prepare the patient for hearing the facts and the optimal ways of telling such facts. Moreover, treatment team should be informed how to deal with the probable reactions of the patients after telling them the truth. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 12 23 http://ijbmle.ir/fa/articles/12 http://ijbmle.ir/storage/articles/12/تجربیات-اعضای-تیم-درمان-در-استفاده-از-دروغ-های-درمانی-مصلحت-آمیز-در-فرآیند-مراقبت-اخلاقی-از-بیماران.pdf Alireza Nikbakht Nasrabadi علیرضا نیکبخت نصرآبادی Professor, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد دانشکدۀ پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران، تهران، ایران No 31 Soodabeh Joolaee سودابه جولائی 1. Professor, Nursing Care Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. 2. Research Associate, Center for Evaluation & Outcome Sciences (CHEOS), University of British Columbia, Vancouver, Canada 1. استاد مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی ایران، تهران، ایران. 2. دانشیار، دانشکدۀ پرستاری بلومبرگ، تورنتو، کانادا No 32 Elham Navvab الهام نواب Associate professor, Department of Management and Critical Care, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار گروه پرستاری مراقبت‌های ویژه و مدیریت دانشکدۀ پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران، تهران، ایران No 33 Maryam Esmaeilie مریم اسماعیلی Associate professor, Department of Management and Critical Care, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار گروه پرستاری مراقبت‌های ویژه و مدیریت دانشکدۀ پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران، تهران، ایران No 34 Mahboubeh Shali محبوبه شالی Ph.D. Candidate, Department of Managment and Critical Care, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکترا، گروه پرستاری مراقبت‌های ویژه و مدیریت دانشکدۀ پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران، تهران، ایران M.shali@zums.ac.ir Yes 35

حقیقت گویی: تأملی نظری بر «یافته های تصادفی» در بانک های زیستی پژوهش‌محور مقدمه: در بانک‌های زیستی پژوهش‌‍‌محور گاه با یافته‌هایی مواجه می‌شویم که خارج از پیش‌بینی پژوهشگر است و وی در آغاز به آن قسمت از یافته‌ها و نتایج پژوهش توجه و اشراف نداشته است. به‌ویژه، هنگامی که آن یافته‌ها دارای پیامدهای منفی و ناخوشایند باشند، این پرسش به میان می‌آید که آیا باید اهداکنندۀ بافت و نمونه را از آنها مطلع نمود یا چنان رفتار کرد که گویی اصلاً چنان یافته‌هایی به دست نیامده‌اند. روش‌ها: در این مطالعه، که مبتنی بر تحلیل در سطح فلسفۀ اخلاق و فلسفۀ حق است، متون اصلی و فرعی مطالعه و سپس آرا و نظریات، برای رسیدن به پاسخی مشخص، واکاوی و تحلیل شده‌اند. مطالعۀ حاضر بیشتر ناظر به بانک‌های زیستی پژوهش‌محور است، گرچه نتایج و یافته‌های این مطالعه بر دیگر انواع بانک‌های زیستی هم صدق می‌کند. نتایج: دیدگاه‌هایی مختلف در موافقت یا مخالفت با حقیقت‌گویی ‌ـ همانند مباحث مربوط به وظیفۀ زیان‌نرسانی، سودرسانی، خودآیینی یا حق بر ندانستن ـ مطرح شده‌اند که جملگی از کاستی‌های نظری رنج میبرند و بر اساس آنها نمی‌توان اصلی اخلاقی را بنا نهاد یا به چالش کشید. نتیجه‌گیری: در این مطالعه، بیش از هر چیز، بر مفهوم فضیلت تأکید کرده‌ایم تا نشان دهیم حقیقت‌گویی فضیلتی اخلاقی و نقطۀ مقابل آن، یعنی کتمان حقیقت، یک رذیلت است. از این رو، آوردن دلایل و مطرح کردن ادعاهایی از جمله زیر عنوان مصلحت برای کتمان حقیقت وجهی اخلاقی به آن نمی‌بخشد؛ چنانکه دروغ مصلحت‌آمیز همچنان فعلی غیراخلاقی است و قید مبهم و کشدار «مصلحت» قادر به رفع قبح اخلاقی آن نیست. اخلاقی به شمار آوردن کتمان حقیقت و دروغ به بهانۀ مصلحت از جمله برآمده از خلط میان مفاهیم نظریِ «حق» و «اخلاق» است. با این وصف، وظیفۀ اخلاقی پژوهشگر یا بانک زیستی ابراز حقیقت است نه پنهان کردن آن. نمی توان از وظیفۀ اخلاقی «کتمان حقیقت» دفاع کرد. Background: In research biobanks, the obtained findings are sometimes beyond the prediction of researchers. They have not noticed and foreseen that part of findings and results at the beginning. In particular, when those findings are not pleasing, this question arises whether the researchers should inform the donor of tissue and sample or act in a way as if such findings have never been obtained. Methods: In this research, which is based on analysis at the levels of moral philosophy and philosophy of rights, primary and secondary texts, and then opinions and views have been studied and analyzed in order to reach certain answer to the questions. This study is mainly about research biobanks, though results and findings of this research also apply to other kinds of biobank. Results: Various opinions in agreement or disagreement with truth telling–such as those based on nonmaleficence, beneficence, autonomy or right not to know–have been put forward, which all suffer from theoretical shortcomings. It is not possible to base the moral principle on them or challenge it. Conclusion: In this study, more than anything, the concept of virtue was emphasized in order to show that truth telling is a moral virtue and its opposite, i.e. withholding truth, is a vice. Thus, proposing reasons and claims under, inter alia, the title of interest for withholding the truth does not make it moral, as white lie is always an immoral act and the vague and elastic qualification of "white" cannot remove its moral evilness. Considering the act of truth withholding or lying as moral acts derives from the confusion between theoretical concepts of "rights" and "morality". Accordingly, the moral obligation of researchers or the biobank is truth telling, rather than withholding it. It is not possible to defend "with holding truth" as a moral duty. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 24 35 http://ijbmle.ir/fa/articles/13 http://ijbmle.ir/storage/articles/13/حقیقت-گویی-تأملی-نظری-بر-یافته-های-تصادفی-در-بانک-های-زیستی-پژوهش-محور.pdf Mohammad Rasekh محمد راسخ 1. Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran. 2. Professor of Law and Philosophy, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran 1. مركز تحقيقات ريزفناوری زيستی، پژوهشكدۀ فن‌آوری‌های نوين علوم پزشكی جهاددانشگاهی-ابن‌سينا، تهران، ايران. 2. استاد فلسفه و حقوق، دانشگاه شهيد بهشتی، تهران، ايران m-rasekh@sbu.ac.ir Yes 18 Seyed Ali Azin سید علی آذین Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مركز تحقيقات ريزفناوری زيستی، پژوهشكدۀ فن‌آوری‌های نوين علوم پزشكی جهاددانشگاهی-ابن‌سينا، تهران، ايران No 36 Faezeh Ameri فائزه عامری Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مركز تحقيقات ريزفناوری زيستی، پژوهشكدۀ فن‌آوری‌های نوين علوم پزشكی جهاددانشگاهی-ابن‌سينا، تهران، ايران No 37

حیوان‌آزاری در ایران؛ چالش‌ حقوقی و خلأ قانونی مقدمه: گزارش‌های مستمر و مکرر منتشره در رسانه‌ها حکایت از خشونت گسترده و روزافزون نسبت به حیوانات و عدم رعایت حقوق حیوانات و بی‌توجهی به آموزه‌‌های اخلاقی، شرعی و فرهنگی جامعۀ ایرانی دربارۀ رعایت حال حیوانات دارد. این اتفاق با وجود پذیرش تعهدات بین‌المللی دربارۀ حقوق حیوانات از سوی دولت ایران و نیز تکلیف دولت به حفظ محیط‌زیست که در اصل پنجاه قانون اساسی مقرر شده و دیگر موازین حقوقی و قانونی مربوطه رخ می‌دهد. هدف این مطالعه، پاسخگویی به این سؤال اصلی است که چالش‌های حقوقی و قانونی فراروی منع حیوان‌آزاری در ایران کدامند؟. روش‌ها: در این تحقیق کیفی از روش تحلیل سند استفاده ‌شده است. باید و نبایدهای حقوقی و خلأ تقنینی در جرم‌انگاری حیوان‌آزاری، با اشاره به حکم حیوان‌آزاری در آموزه‌های اسلامی و اخلاقی و هم‌چنین مقررات ایران، مورد تحلیل و بحث قرارگرفته است. نتایج: با توجه به آزار مکرر حیوانات بی‌پناه و ضعف و خلأ نظام تقنینی در این ‌باره، وضعیت حقوق حیوانات در ایران رضایت‌بخش نیست. فرافکنی‌های مستمر مسئولان سازمان حفاظت از محیط‌زیست با طرح ادعای عدم تکلیف و مسئولیت قانونی آن سازمان نسبت به پیگیری حقوق حیوانات اهلی و گونه‌های جانوری غیروحشی و بی‌سرپرست، محل تأمل بوده و خود بر وضعیت نامطلوب حیوانات اثر منفی می‌گذارد. نتیجه‌گیری: برآمد تبیین چالش‌های حقوقی ناظر بر حیوان‌آزاری مبین خلأ قانونی در این زمینه است. ازاین‌رو، در جهت پیشگیری و مقابله با حیوان‌آزاری و پایبندی به تعهدات اسناد بین‌المللی، تصویب لایحۀ منع حیوان‌آزاری در حقوق ایران ضرورت دارد. Background: Continuous and frequent reports published in the media presage the widespread and growing violence against animals. Disregard for ethical, religious and cultural teachings of Iranian society about respecting the rights of animals is an obvious challenge despite observing international commitments about animal rights and the duty of Iran’s government to protect the environment stipulated in Article 50 of the constitution of Islamic Republic of Iran and other legal and canonical legislations. Therefore, the purpose of this study was to answer the main question of what are the juridical and legal challenges facing animal abuse in Iran? Methods: In this qualitative research, document analysis was used. Legally permissible and prohibited actions in animal abuse, animal abuse as a non-liquet in constitution of Iran in conjunction with the sentence for animal abuse in Islamic and ethical teachings were analyzed and discussed in this paper. Results: Considering the repeated animal abuse among helpless animals and the non-liquet in the constitution, animals rights in Iran are not observed satisfactorily. The continuous claims of officials at Department of Environment who divest themselves of duty and legal responsibility for preserving rights of domestic orphaned animals and unwild species also need more investigation which affects the severe condition of such animals. Conclusion: The outcomes of the legal challenges regarding animal abuse in Iran are the sign of a non liquet in constitution. Therefore, in order to prevent and overcome the problems of animal abuse in Iran and observe international commitments, it is necessary to pass a bill prohibiting animal abuse in Iran constitution. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 36 52 http://ijbmle.ir/fa/articles/14 http://ijbmle.ir/storage/articles/14/حیوان-آزاری-در-ایران-چالش-حقوقی-و-خلأ-قانونی.pdf Jamal Beigi جمال بیگی Associate Professor of Criminal Law and Criminology, Maragheh Branch, Islamic Azad University, Maragheh, Iran دانشیار گروه آموزشی حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران Jamalbeigi@iau-maragheh.ac.ir Yes 38

تعیین اولویت‌های کشوری اخلاق زیستی و اخلاق در علم و فناوری مقدمه: پیچیدگی و گستردگی موضوعاتی که در اخلاق زیستی مطرح می‌شوند اجازه نمی‌دهند دولت‌ها هم‌زمان و به یک اندازه به تمام آن موضوعات بپردازند. لازم است تدبیری اندیشید تا موضوعاتِ مهم‌تر و فوری‌تر در اخلاق زیستی معطل نمانند. برای تعیین اولویت موضوعات مطرح در اخلاق زیستی باید به یک پرسش بنیادین پاسخ گفت: چگونه و مبتنی بر چه معیار(هایی) می‌توان موضوعات مهم در اخلاق زیستی را از موضوعات کم‌اهمیت‌تر بازشناخت. روش‌ها: این مطالعه به صورت توصیفی-تحلیلی انجام شده است. با توجه به شرایط حاکم بر پژوهش، نمونه‌گیری در دسترس به عنوان روش نمونه‌گیری انتخاب شد، 121 نفر به پرسشنامه‌های ارسالی پاسخ دادند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامۀ محقق‌ساخته بود. به منظور تهیۀ پرسشنامه از راهبرد Essential National Health Research (ENHR) استفاده شد. داده‌ها پس از جمع‌آوری وارد نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 20 شد و با استفاده از آزمون ANOVA تحلیل شد. نتایج: بررسی میانگین نمره‌های شاخص اولویت‌بندی محورهای کلی نشان داد که از نظر پاسخگویان، محور کلی علوم و فناوری‌های زیست‌محیطی با میانگین و انحراف معیار 18/00±72/55 بیشترین اولویت و محور کلی ملاحظات پایان حیات با میانگین و انحراف معیار 22/06±53/40 کمترین اولویت را برای پژوهش داشته است. نتیجه‌گیری: ارائۀ فهرستی «کامل»، «نهایی»، «کلی» و «دایمی» از اولویت‌های مسائل اخلاق زیستی در یک کشور ناممکن است. نتیجۀ این پژوهش تنها یک نمونۀ جزئی و گذرا از فهرست اولویت‌های مسائل اخلاق زیستی در متن و زمینۀ کشور ایران و در مقطع تاریخی انجام این پژوهش است. Background: Complexity and extensiveness of issues discussed in bioethics do not allow governments to deal with them simultaneously and to an equal extent. Therefore, it is necessary to take such measures, so that more important and urgent issues of bioethics are not left untouched. In order to answer the question of priority of bioethical problems, we need to answer a basic question: how and on the basis of which criteria can we distinguish more significant issues of bioethics from the less important ones? Methods: This descriptive-analytical study was performed based on convenience sampling according to the conditions governing the research. Totally, 121 people answered the questionnaires sent. The data collection tool was a researcher-made questionnaire and Essential National Health Research (ENHR) strategy was used to prepare the questionnaire. After data collection, they were entered into SPSS statistical software version 20 and analyzed using ANOVA. Results: The evaluation of the mean scores of criteria for setting the priorities showed that according to the respondents, the general criterion of "environmental sciences and technologies" with Mean±SD of 72.55±18.00 was the most important criterion and "end-of-life issues" with Mean±SD of 53.40±22.06 had the lowest priority in the research. Conclusion: It is impossible to provide a "complete", "final", "general" and "permanent" list of priorities for bioethical issues in a country. The findings of this research just provided a partial sample and a temporary list among the list of priorities of bioethical issues in the context of Iran which were available during the time the study was conducted. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 53 68 http://ijbmle.ir/fa/articles/15 http://ijbmle.ir/storage/articles/15/تعیین-اولویت-های-کشوری-اخلاق-زیستی-و-اخلاق-در-علم-و-فناوری.pdf Amirhossein Khodaparast امیرحسین خداپرست Assistant professor at Iranian Institute of Philosophy, Tehran, Iran استادیار موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران No 12 Mohammad Rasekh محمد راسخ 1. Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran. 2. Professor of Law and Philosophy, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran 1. مركز تحقيقات ريزفناوری زيستی، پژوهشكدۀ فن‌آوری‌های نوين علوم پزشكی جهاددانشگاهی-ابن‌سينا، تهران، ايران. 2. استاد فلسفه و حقوق، دانشگاه شهيد بهشتی، تهران، ايران No 18 Mehdi Shirzad مهدی شیرزاد Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مركز تحقيقات ريزفناوری زيستی، پژوهشكدۀ فن‌آوری‌های نوين علوم پزشكی جهاددانشگاهی-ابن‌سينا، تهران، ايران No 39 Mohammad-Mehdi Akhondi محمدمهدی آخوندی Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مركز تحقيقات ريزفناوری زيستی، پژوهشكدۀ فن‌آوری‌های نوين علوم پزشكی جهاددانشگاهی-ابن‌سينا، تهران، ايران mma.akhondi@gmail.com Yes 40 Homa Mahmoudzadeh هما محمودزاده Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran مركز تحقيقات ريزفناوری زيستی، پژوهشكدۀ فن‌آوری‌های نوين علوم پزشكی جهاددانشگاهی-ابن‌سينا، تهران، ايران No 41

حقوق: لباس جدید پادشاه؟ مسئلۀ حقوق و اخلاق زیست‌پزشکی هدف این پژوهش یافتن مسئلۀ اساسی حقوق و اخلاق زیست‌پزشکی و نیز تحلیل نحوۀ برخورد با آن است. سؤال اصلی این است: کدام مسئله بیش از هر مسئلۀ دیگری میتواند خود را به رابطۀ حقوق و اخلاق زیست‌پزشکی تحمیل کند؟ مفروض ما آن است که این مسئله «بقا» است. تحقیق حاضر، با هدف توصیف و تحلیل و با استفاده از منابع کتابخانهای انجام شده است. نتایج نشان داد با توجه به اهمیت حفظِ گونۀ انسان در عالم از یک سو و کارکرد پزشکی از سوی دیگر، این مهم به شکلی اساسی رابطۀ حقوق و اخلاق زیست‌پزشکی را متأثر میسازد. اما از آنجا که «انسان» حب نفس دارد، نمیتوان پاسخی قاطع به چگونگی حل این مسئله داد؛ به‌ویژه آنگاه که پای آزمایشهای پزشکی بر روی انسانها، شبیهسازی و... در میان باشد. مطالعات نشان داد گرچه باورمندیِ یک جامعه به برابری میتواند در چنین حالتی از کالاشدن انسان جلوگیری نماید اما در نهایت فضیلت «فداکاری» است که دست پزشکی را برای کمک به بقای اخلاقمدار بشر باز میگذارد. در این حالت بقا خود یک غایت و یک «خوب» به حساب میآید که شایستۀ دستیابی است. The purpose of this study was to investigate the basic issue of biomedical law and ethics and the strategies to approach such significant topics. The key question is what problem more than anything else can impose itself on the relationship between biomedical law and ethics. "Survival" seems to be the answer to the question. The present study was conducted for the purpose of describing and analyzing using library resources. The results showed that the importance of preserving human species in the world on the one hand and the application of medical procedures on the other hand may impact the relationship between biomedical law and ethics. However, the intrinsic self-esteem of human beings makes the problem complicated especially when it comes to medical experiments on humans, human cloning, and so on. Studies have shown that while a prevailing equality-based perspective in society can prevent the commodification of human-beings in such a situation, it is ultimately the virtue of "sacrifice" that avails the medical profession to assist human survival in the light of ethical considerations. In this case, survival itself is an end and a "good" that deserves to be achieved. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 69 77 http://ijbmle.ir/fa/articles/16 http://ijbmle.ir/storage/articles/16/حقوق-لباس-جدید-پادشاه-مسئلۀ-حقوق-و-اخلاق-زیست-پزشکی.pdf Seyyed Shahabodd Mousavizadeh Markieh سید شهاب‌الدین موسوی‌زاده مَرکیه Lecturer of University of Guilan, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Guilan, Iran مدرس دانشگاه گیلان، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، گیلان، ایران sshahabm88@gmail.com Yes 42

ملاحظاتی جامعه‌شناختی در باب بانک‌‌های زیستی انسانی مقدمه: بانک زیستی پدیدۀ نوینی است که علاوه بر ابعاد اقتصادی، اخلاقی، علمی و حقوقی، ابعاد اجتماعی نیز دارد؛ زیرا به‌شدت وابسته به جامعه است و پژوهش جامع دربارۀ این پدیده مستلزم بررسی آثار جامعه‌شناختی آن است. به‌منظور تحلیل این آثار، عوامل مؤثر بر افزایش یا کاهش اعتماد و مشارکت گروه‌های سنی، جمعیتی و جنسیتی مختلف در فرآیند اهدای نمونه و شرکت در پژوهش‌های بانک زیستی مورد بررسی قرار می‌گیرد. روش‌ها: با مرور ادبیات موجود در حوزۀ جامعه‌شناسی و بهره‌گیری از نتایج حاصل از پژوهش‌های میدانی، مانند پژوهش‌هایی که در سال‌های 2007 و 2013 در آمریکا انجام شد و پژوهش BBMRI که در سال 2010 در کشورهای هلند، انگلستان، اتریش، یونان، فنلاند و فرانسه صورت گرفت، میزان مشارکت و اعتماد اجتماعی، در پنج محور محرمانگی، بازگشت منافع، رضایت آگاهانه، مدل ادارۀ بانک زیستی و تبعیض‌های اجتماعی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. نتایج: میزان اعتماد و مشارکت مردم در محورهای مورد بحث، با توجه به متغیرهایی مانند منطقۀ جغرافیایی، نوع باورهای مردم، فرهنگ، سنت، جنسیت، سن، طبقۀ اجتماعی و نژاد، از جامعه‌ای به جامعۀ دیگر متفاوت و بنابراین جلب اعتماد آنان مستلزم به‌کارگیری روش‌های مختلف است. نتیجه‌گیری: افزایش مشارکت مردمی در پژوهش‌های بانک زیستی مستلزم افزایش مشارکت مطلوب اجتماعی است. هم‌چنین لازم است شرکت‌کنندگان اطمینان حاصل کنند که نخست، حریم خصوصی آنها حفظ می‌شود؛ دوم، رضایت آنها در طول پژوهش اخذ می‌شود؛ سوم، در ازای اهدای نمونه منافعی دریافت می‌کنند؛ چهارم، نهاد اداره‌کنندۀ بانک زیستی مورد اعتماد است؛ پنجم، بین گروه‌های مختلف، هیچ تبعیضی وجود ندارد. Background: Biobank is a new phenomenon that besides economic, moral, scientific and legal aspects is also socially important. This is due to its connection to the society, which necessitates doing researches about its social dimensions. To elaborate these dimensions, effective elements on either increase or decrease of trust and contribution of various age and sex groups in the donation process were surveyed in this study. Methods: After reviewing the literature regarding social aspects of biobanks and taking the advantage of practical researches (Like the ones conducted in 2010 in Netherlands, England, Austria, Greece and BBMRI reports of 2007 and 2013 in United States, Finland and France), the amount of contributions and social trust in five dimensions of confidentiality, interests sharing, informed consent, biobank governance and social discriminations was evaluated. Results: Parameters like geographical region, public beliefs, culture, tradition, gender, age, social class and race, public trust and contribution in the five mentioned dimensions vary between societies and require implementation of different strategies. Conclusion: Increasing public trust in biobanks researches requires effective social contribution. Furthermore, the first prerequisite is that participants should be assured their privacy is respected. Secondly, participants should provide informed consent to every step of the research. Third, they receive something in exchange of their sample. Forth, the governing institution of biobank should be trustworthy. Fifth, there must be no discrimination between different groups. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 69 84 http://ijbmle.ir/fa/articles/18 http://ijbmle.ir/storage/articles/18/ملاحظاتی-جامعه-شناختی-در-باب-بانک-های-زیستی-انسانی.pdf Bahareh Arab بهاره عرب Ph.D., Candidate of Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران No 43

بررسی ماهیت و محدودیت عقیم‌سازی در نظام حقوقی ایران و اسناد بین‌المللی مقدمه: در دنیای حاضر، احترام به اصول اخلاق زیستی، در پرتو سرعت و پیشرفت فناوری زیستی، به یک ضرورت تبدیل شده است. توانایی‌ای که دانش پزشکی در اثر توسعه و پیشرفت، دربارۀ انسان و اعضای وی به دست آورده است، مسائل پیچیده‌ای را در حقوق مطرح کرده است. بسیاری از نظام‌های حقوقی، عقیم‌سازی ارادی را حقِ فرد دانسته و آن را به رسمیت شناخته‌اند. با این همه دولت‌ها می‌توانند این حق را، چنانچه با نظم عمومی یا منافع عمومی در تعارض قرار گیرد، محدود کنند. روش‌ها: نگارنده کوشیده است ضمن بررسی آرا و نظرات فقهی مختلف در زمینۀ عقیم‌سازی، رویکرد نظام حقوقی ایران را به شیوۀ توصیفی و تحلیلی واکاوی نماید و هم‌زمان به بررسی اسناد بین‌المللی نیز بپردازد. نتایج: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که دولت در مقام قدرت حاکم و مجری سیاست‌های کشور تا حدودی می‌تواند این حق را محدود سازد. در اسناد بین‌المللی نیز عقیم‌سازی، به‌طور صریح، توصیه و یا منع نشده است. نتیجه‌گیری: رویکرد کشورها به این مسئله باید به‌گونه‌ای باشد که کرامت ذاتی فرد و تصمیم‌گیری آزاد و آگاهانۀ وی را تضمین نماید. تضمین استقلال در تصمیم‌گیری، همراه با ارائۀ اطلاعات در این زمینه و حمایت از آن و نیز تضمین عدم تبعیض در ارائۀ خدمات عقیم‌سازی با کیفیت بالا و بدون هرگونه خشونت، از جمله اصول حاکم بر حق عقیم‌سازی است. رویکرد غالب آن است عقیم‌سازی چنانچه زیان آن بیشتر از منافعش باشد، مخالف اصول اخلاق زیستی و ممنوع است. Background: In today's world, in tandem with the swift progress of biotech-nology, observing the principles of bioethics has become an exigency. Medical knowledge has experienced a tremendous evolution by discoveries about human being and its organs which instantiates complex issues in law. Many legal sys-tems recognize voluntary sterilization as a common right of the individual. However, governments can limit this right if it conflicts with discipline or public interest. Methods: In this descriptive analytical study, an attempt was made to evaluate the jurisprudential verdicts and opinions in sterilization besides examining the approach of Iranian legal system. The relevant international documents were reviewed in this study as well.  Results: The findings show that the government as the ruling power and author-ity in implementing the country's policies can to some extent limit this right. Also, international documents do not explicitly recommend or prohibit steri-lization. Conclusion: Regarding the act of sterilization, governments must guarantee the inherent dignity of the individuals and their free and informed decision-making. Ensuring autonomous decision-making, along with providing information in this area, as well as ensuring non-discrimination in the provision of high quality sterilization services without any violence, are among the principles governing the right to sterilization. In case that the harms of the act outweigh the benefits, sterilization is reckoned to be contrary to the principles of bioethics and is forbidden. مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 85 94 http://ijbmle.ir/fa/articles/21 http://ijbmle.ir/storage/ Zohreh Rahmani زهره رحمانی Assistant Professor, Department of Public Law, Bandar Anzali Branch, Islamic Azad University, Bandar Anzali, Iran استادیار گروه حقوق عمومی، واحد بندر انزلی، دانشگاه آزاد اسلامی، بندر انزلی، ایران zohreh_4549@yahoo.com Yes 48

مطالعۀ تطبیقی نظام‌های حقوقی ایران، چین و ترکیه در زمینۀ تنظیم‌گری تبلیغات تولیدات دارویی و پزشکی مقدمه: مقامات نظارتی و تنظیم‌گر در هر کشوری، برای محافظت از بهداشت عمومی تلاش می‌کنند با قانون‌گذاری، مقرره‌گذاری و استانداردسازی از کیفیت، ایمنی، اثربخشی، برچسب‌گذاری، بازاریابی و تبلیغات صحیحِ محصولات دارویی و پزشکی در طول عمر کالا اطمینان حاصل کنند. تنظیم‌گری در حوزۀ تبلیغات تولیدات دارویی و پزشکی نظارت بر کلیۀ فعالیت‌های آگاهی بخش و مجاب‌کنندۀ صنایع دارویی است که با هدف تأثیرگذاری بر نسخه‌نویسی، تأمین، خرید و استفاده از دارو انجام می‌دهند. روش‌ها: در این مطالعه، قوانین و مقررات و ساختارهای نظارت بر تبلیغات تولیدات دارویی و پزشکی در کشورهای چین و ترکیه با ایران، به کمک روش مطالعۀ تطبیقی، مقایسه شده است. نتایج: براساس این مطالعه، سازوکار تنظیم‌گری تبلیغات تولیدات دارویی و پزشکی در ایران، در سنجشی با چین و ترکیه با چهار مشکل اساسی روبه‌رو است: فقدان مُتولّی واحد در نظارت بر تبلیغات تولیدات دارویی و پزشکی، ابهام در جواز یا عدم جواز تبلیغ دارو به عموم در قوانین ایران، مقررات غیرشفاف در خصوص نحوۀ تبلیغات به پزشکان و در آخر نبود نهادی خودتنظیم با عضویت در شرکت‌های تولیدکننده و توزیع‌کنندۀ دارویی با هدف کدگذاری‌های واحدهای صنفی برای ایجاد رقابت سالم و جلوگیری از تخلُّفات تبلیغاتی. نتیجه‌گیری: لازم است در ایران قانونی جامع و شفاف در حوزۀ بازاریابی و تبلیغات تولیدات دارویی و پزشکی با تعیین نهاد ناظر و استانداردهای تبلیغاتی (هم به مخاطب عمومی و هم به مخاطب حرفه‌ای) تدوین و تصویب شود. Background: Regulatory authorities in each country strive to protect public health through legislation, regulation, and standardization to ensure the quality, safety, effectiveness, labeling, marketing, and proper advertising of pharmaceutical products throughout the life cycle of the product. Regulation in the field of advertising pharmaceutical and medical products is the supervision of all informative and persuasive promotional activities of the pharmaceutical industry with the aim of influencing the prescription, supply, purchase, and use of drugs. Methods: Having conducted the comparative analysis as the methodology of the current research, the regulations and structures for monitoring the advertising of pharmaceutical and medical products in China and Turkey were compared with the established ones in Iran. Results: According to this study, the advertising regulation mechanism of pharmaceutical and medical products in Iran, comparing with China and Turkey, faces four main problems including: 1) lack of a single administrator in monitoring the advertising of pharmaceutical and medical products, 2) ambiguity in the licensing or non-licensing of medicine advertised to the public in Iranian law, 3) non-transparent regulations on how to advertise to physicians, and 4) the lack of a self-regulatory body with the membership in pharmaceutical companies and distributors in order to develop codes of practice for the trade union to create healthy competition and prevent advertising violations. Conclusion: In Iran, it is necessary to codify and approve a comprehensive and transparent law in the field of marketing and advertising of pharmaceutical and medical products by designating a supervisory body and promulgating advertising standards (Both to the general public and to the professional audience). مشاور,محرمانگی,اختلال روان‌رنجوری,اختلال روان‌پریشی,پروندۀ درمانی,اطلاعات Counseling,Confidentiality,Neuroticisim,Psychosis,Medical records,Information 95 110 http://ijbmle.ir/fa/articles/23 http://ijbmle.ir/storage/articles/23/مطالعۀ-تطبیقی-نظام-های-حقوقی-ایران-چین-و-ترکیه-در-زمینۀ-تنظیم-گری-تبلیغات-تولیدات-دارویی-و-پزشکی.pdf Hoda Ghafari هدی غفاری Department of Public and International Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران No 50 Zahra Ebrahimi زهرا ابراهیمی Ph.D., Candidate of Public Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran دانشجوی مقطع دکتری، گرایش حقوق عمومی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Zahra_ebrahimi@atu.ac.ir Yes 51